‘t Is Nimmerdor rontsom, van boven en ter zijen:
Een By-hof om mijn huys, daer duysenden van Bijen
Den purp’ren Sparre-blos uyt suygen, om, getorst
Een blijden honingh-oegst te brengen aen haer vorst.

Verbeelden kun je op een aantal manieren doen. Je kunt:

– optie 1: beelden bij de tekst vormen.
– optie 2: met jezelf in gesprek gaan over wat je leest.
– optie 3: proberen te ruiken, voelen of horen wat je leest.

In dit geval kiezen we voor optie 3.

Opdracht 1: Lees deze zinnen en omschrijf voor jezelf in een paar zinnen wat je voor hoort en ruikt.

• Tip 1: in de zinnen staan woorden als ‘purper’, ‘blos’ en ‘blij’, welke kleuren zie je voor je?
• Tip 2: er staan ook woorden in als ‘duizenden bijen’ en ‘uitzuigen’, welke geluiden hoor je?
• Tip 3: bij welk seizoen horen die geluiden en geuren voor jou? Beschrijf ook dat in je paar zinnen.

‘t Is Nimmerdor rontsom, van boven en ter zijen:
Een By-hof om mijn huys, daer duysenden van Bijen
Den purp’ren Sparre-blos uyt suygen, om, getorst
Een blijden honingh-oegst te brengen aen haer vorst.

Als je 17e-eeuws Nederlands hardop voorleest, begrijp je het vaak beter. Dat komt omdat je dan op de klanken van woorden let (het klankbeeld), en niet op hoe woorden gespeld zijn (het woordbeeld).

Zo staat er in dit fragment ‘uyt suygen’ waar we nu ‘uitzuigen’ schrijven. Als je ‘uyt suygen’ hardop voorleest, valt dat verschil weg en hoor je opeens welk woord er staat.

Opdracht 2: Misschien lees je wel nooit (meer) voor, en is dit even wennen. Maar lees de zinnen uit Nimmer-dor hierboven een paar keer hardop voor jezelf voor. Ga ergens zitten waar niemand je kan horen, of doe het allemaal tegelijk in je klas, maar maak er wat moois van!

• Tip: er werd in het 17e-eeuws soms een ‘e’ achter een andere klinker gezet om die klinker langer te maken. Dus waar je ‘oegst’ ziet staan, kun je ‘oogst’ lezen. En waar je ‘haer’ ziet staan, dus ‘haar’.

Opdracht 3: Lees de zinnen nog eens hardop voor en probeer of je er een ritme in kan vinden.

• Tip: Om dat ritme je kunt kijken welke delen van woorden (lettergrepen) meer nadruk (klemtoon) krijgen.

Opdracht 4: Lees de zinnen nog eens hardop en kijk of je sommige woorden anders uit kunt spreken dan ze er staan, zonder dat je het ritme van de zinnen verandert.

• Tip: bijvoorbeeld ‘rontsom’ kan ‘rondom’ worden.

Opdracht 5: Lees nu de zinnen nog eens hardop, maar doe nu alsof je ze aan iemand voorleest.

Nu gaan we de zinnen vertalen, omdat dat je dan te weten komt wat de woorden in die zinnen in de 17e eeuw betekenden, en hoe de zinnen in elkaar zitten.

Bijvoorbeeld de hoofdletters kunnen je in de war brengen. Begint er nou een nieuwe zin bij ‘Een By-hof om mijn huys’, of bij ‘Den purp’ren Sparre-blos’ of hoe zit dat?

Opdracht 6: gebruik het online historische woordenboek WNT om alle woorden op te zoeken in dit fragment die je of niet kent, of waarvan je denkt dat ze in de 17e eeuw misschien iets anders betekenden dan nu.

• Tip: Een handleiding voor het gebruik van dit woordenboek vind je hier.

Opdracht 7 gebruik een chatbot om een vertaling voor je te laten maken.

• Tip 1: Je kunt de chatbot gebruiken die je meestal gebruikt.
• Tip 2: Misschien werkte je tot nu toe niet met chatbots, omdat ze veel energie gebruiken, of door bedrijven worden ontwikkeld die je niet wilt steunen. In dat geval is deze chatbot OLMo wellicht toch een optie voor je. Deze chatbot komt er in de The European Open-Source AI Index vergelijkenderwijs het beste uit als het gaat om respectvol gebruik van bronnen en energie.
• Tip 3: Als je een chatbot gebruikt, vraag dan goed door. Is de eerste vertaling die je terugkrijgt al goed, of zie je zelf dingen die de chatbot verkeerd doet (bijvoorbeeld omdat jij in het WNT een andere betekenis van een woord gevonden hebt dan de chatbot). Als je een chatbot gebruikt, vraag dan goed door. Is de eerste vertaling die je terugkrijgt al goed, of zie je zelf dingen die de chatbot verkeerd doet (bijvoorbeeld omdat jij in het WNT een andere betekenis van een woord gevonden hebt dan de chatbot). Welke verschillen zie je, of wat kun je verbeteren aan wat de chatbot voor je maakte?

Opdracht 8: leg alle informatie die je hebt nu naast elkaar, en maak een prozavertaling van het fragment die te begrijpen is voor je klasgenoten.

‘t Is Nimmerdor rontsom, van boven en ter zijen:
Een By-hof om mijn huys, daer duysenden van Bijen
Den purp’ren Sparre-blos uyt suygen, om, getorst
Een blijden honingh-oegst te brengen aen haer vorst.

Nu je precies weet wat hier staat en waarom het er zo staat, ga je de stap nemen er voor anderen over te schrijven.

Doel van deze laatste opdracht is dat je alles wat je als lezer nu weet, denkt en voelt als schrijver over te brengen op een ander.

Opdracht 13: Kies uit opdracht A of B

Opdracht A	Hulp
Je werkt voor de Vakbond voor dieren en gaat een eisenlijstje opschrijven voor de bijen.	Een vakbond is een organisatie die opkomt voor de rechten van een werknemer: iemand die in dienst is van een werkgever, en werk voor die werkgever verricht in ruil voor loon of iets anders. De Vakbond voor dieren komt dus op voor de rechten van dieren (werknemers) die voor werkgevers (mensen) werk verrichten. Kijk eventueel hier als je meer informatie over de Vakbond voor dieren wilt.
Stel een lijstje op met de rechten voor bijen die jij wilt opeisen voor ze.	Als je het moeilijk vindt te verplaatsen in bijen, kun je dit krantenartikel lezen over bijenkorven van een imker [= iemand die bijen houdt voor de honing) die al voor de zesde keer vernield werden. De imker vertelt ook hoe de bijen daar zelf op reageren.
Gebruik in dat eisenlijstje wat je in de regels van Nimmer-dor berymt over de bijen las.	– ze zwermen rond het huis van hun werkgever; – ze zijn met duizenden; – hun werk bestaat uit het uitzuigen van de sparren en rondtorsen van wat ze uitgezogen hebben; – om dat naar hun werkgever te brengen die zichzelf een vorst noemt.
Maak een eisenlijstje dat de aandacht trekt, want je eist rechten op!	Als je daar wat hulp bij wilt, kun je die hier vinden.

Opdracht B	Hulp
Je bent hovenier en wil dat je klanten meer sparren in hun tuin te zetten.
Schrijf een advertentie om je klanten daartoe te verleiden.	Er wordt op dit moment veel onderzoek gedaan naar wat goede leefomgevingen van bijen zijn. Mensen krijgen op basis daarvan ook advies over planten die ze in hun tuin kunnen zetten. In dit artikel kun je daarover wat lezen, en zul je ook zien dat de aandacht vooral uitgaat naar planten die nectar maken. Welke kansen biedt dat voor een hovenier
Gebruik in je advertentie de pluspunten van sparren die je in de regels van Nimmer-dor berymt las, en bedenk ook goed wat in het gedicht niét beschreven wordt: hebben sparren op dit moment in de tijd in tuinen nog meer voordelen?	– sparren hebben mooiepurperkleurig sparrenkegels; – ze trekken bijen aan.
Maak een advertentie die de aandacht trekt, want je wilt zoveel mogelijk sparren  bij zoveel mogelijk klanten gaan planten.	Als je daar wat hulp bij wilt, kun je die hier vinden.

den Dulk, S. J. (2021). Verlangen naar groene wandelingen: De wording van het stadspark in Nederland 1600-1940. Amsterdam.

Tellegen, S. en L. Coppejans (1992). Verbeeldend lezen. Den Haag: Nederlands Bibliotheek en Lektuur Centrum.

De Vries, W. B. (1998). Wandeling en verhandeling: de ontwikkeling van het Nederlandse hofdicht in de zeventiende eeuw (1613-1710). Hilversum: Verloren.