De buitenplaats Nimmerdor

Vanaf 1650 verkocht de stad Utrecht aan burgers stukken grond tussen Utrecht en Amersfoort. Het plan was dat rijke burgers daar buitenplaatsen van zouden maken: huizen met tuinen waar ze ‘s zomers de drukte van de stad konden ontvluchten. Zoals Amsterdamse burgers dat langs de rivier Vecht al gedaan hadden.

Maar tussen Utrecht en Amersfoort loopt geen rivier als de Vecht, en de grond is er heel zanderig. Het was daar dus heel moeilijk om de tuinen aan te leggen die buitenplaatsen hoorden. Everard Meyster uit Utrecht lukte het wél. Dat kwam omdat hij een stuk grond dichtbij Amersfoort kocht waar wat beekjes doorheen liepen en er dus wel wat water voor zijn tuin was. En omdat hij zijn beplanting aanpaste aan de zandgrond.

Meyster was maar wat trots op het resultaat. Noemde zijn buitenplaats Nimmerdor, omdat het er altijd groen zou zijn. En schreef in 1667 een gedicht, Nimmer-dor berymt, waarin hij Nimmerdor beschreef voor iedereen die de tuin niet met eigen ogen kon bekijken. Op deze site helpen we je Nimmer-dor berymt te lezen.

Nimmer-dor berymt liet Meyster met groene inkt op groen papier drukken. Zoals hij zelf in het gedicht zegt: nog nooit vertoond in Nederland of Europa, hoewel Nederland hele beroemde boekdrukkers had.

Meyster koos dus niet alleen zijn woorden heel precies (maakte zelfs een nieuw woord als “nimmerdor” als er geen bestaand woorden was dat precies uitdrukte wat hij wilde zeggen). Ook hoe zijn gedicht eruit zag vond hij belangrijk. Daarom koos hij groene inkt en groene papier. Dat alles moest ervoor zorgen dat het niemand kon ontgaan waar het met zijn tuin allemaal om draaide: groen-zijn.

De tekst Nimmer-dor berymt diep lezen

Je kunt Meysters tuin Nimmerdor dus nu alleen nog maar leren kennen door Nimmer-dor berymt te lezen. Als lezer word je dan wel aan de hand genomen door de trotse eigenaar van de tuin. Dat maakt de tekst Nimmer-dor berymt heel geschikt voor wat we “diep lezen” noemen. Want diep lezen is proberen achter de tekst te kijken die je leest. Wat er staat, en waarom staat het er zo? Waarom schrijft Meyster wat hij schrijft, en hoe hij het schrijft? Hij kon van allerlei keuzes maken. Keuzes over woorden, onderwerpen, het publiek waarvoor hij schreef. Bij diep lezen ga je zijn tekst lezen om te zien hoe hij gekozen heeft, om op die manier betekenis aan Nimmer-dor berymt te geven.

De tekst staat in heel veel opzichten ver van je af. Hij is meer dan 4 eeuwen geleden geschreven in Nederlands dat je niet meteen zult herkennen. En zelf ben je waarschijnlijk geen eigenaar van een grote tuin zoals Nimmerdor, dus de zorgen die Meyster had over voldoende water voor zijn tuin, die heb jij niet. Maar

Hoe leer je diep lezen op deze site?

Vier stappen

De hele tekst Nimmer-dor berymt is .. versregels lang. We gaan er vanuit dat je ze niet allemaal achter elkaar leest, maar geven we je steeds kleine stukjes tekst (fragmenten) uit Nimmer-dor berymt te lezen om uit te diepen.

Daarbij doorloop je steeds deze 4 stappen. Als je op het plusjes klikt, komen de opdrachten tevoorschijn die bij die stap horen.

	een eerste voorstelling maken van waar het fragment over gaat.
	bepalen wat er precies staat in het fragment.
	het fragment onderzoeken op Meysters keuzes: wat staat er wel, wat staat er niet, en waarom is dat?
	een oordeel vormen over wat er in het fragment staat, en dat oordeel opschrijven.

Op de site kun je, naast de homepage waar je nu op zit, nog 4 pagina’s vinden in het menu bovenaan de pagina. Je kunt ze allemaal gebruiken, maar dat hoeft niet. Elke pagina geeft je ook een op zichzelf staande set met opdrachten die bestaan uit die stappen Verbeelden, Verklanken en vertalen, Verbinden en Verwerken. Afgezien van de pagina “Nimmerdor lezen”. Als je die wilt gebruiken, is de opdracht simpelweg “Lees het hele gedicht”.

Vier pagina’s

Oordeel geven na het lezen van Nimmerdor-berijmt

De stap “Verwerken” vullen we op deze site in met een schrijfopdracht die je vraagt een oordeel over het fragment dat je las om te werken tot iets wat anderen kunnen lezen.

Zie hier een voorbeeld van zo’n verwerking, van een tijdgenoot van Meyster, de schilder Jacob van Ruysdael. Het schilderij dat je hieronder ziet was waarschijnlijk geïnspireerd op Nimmerdor. Zoals je kunt zien, staan er allemaal groenblijvende bomen in deze tuin, maar ook een omgewaaide, dorre spar.

Dat schilderij zien we als een oordeel waar Van Ruysdael uitdrukking aangaf. Niet met de pen, want hij was geen dichter maar een schilder, maar wat hij ervan vond kun je wel aan dit schilderij aflezen. Een tuin kon aanleggen die altijd groen zou zijn, kon dat wel?